Tứ trụ Việt Nam nhiệm kỳ mới – Cập nhật danh sách và vai trò 2026

Bốn chức danh trong Tứ trụ Việt Nam, mỗi vị trí đảm nhiệm một lĩnh vực quyền lực khác nhau tương ứng: Đảng (Tổng Bí thư) – Nhà nước (Chủ tịch nước) – Hành pháp (Thủ tướng Chính phủ) – Lập pháp (Chủ tịch Quốc hội ), tạo thành cơ chế lãnh đạo thống nhất nhưng có sự phân công, phối hợp và kiểm soát quyền lực theo Hiến pháp năm 2013.

Vai trò, quyền hạn của Tổng Bí thư

Căn cứ vào Điều 4 Hiến pháp 2013 quy định: “Đảng Cộng sản Việt Nam – Đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của Nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam, đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, Nhân dân lao động và của cả dân tộc, lấy chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội“.

Do đó, Tổng Bí thư là người đứng đầu Ban Chấp hành Trung ương Đảng, chịu trách nhiệm cao nhất trước Đảng và nhân dân về sự lãnh đạo toàn diện của Đảng, chủ trì các công việc của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư.

Quyền hạn (Theo Điều lệ Đảng):

Tổng Bí thư chịu trách nhiệm cao nhất về sự lãnh đạo của Đảng trên mọi lĩnh vực: xây dựng Đảng, quốc phòng, an ninh, đối ngoại và công tác cán bộ cấp cao.

Quyền hạn thực tế:

• Bí thư Quân ủy Trung ương: Nắm quyền lãnh đạo tối cao của Đảng đối với Quân đội nhân dân Việt Nam.
• Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực: Trực tiếp chỉ đạo các chiến dịch phòng, chống tham nhũng ở cấp cao.

Quyền lực của Tổng Bí thư được thể hiện rõ nhất qua việc phát biểu chỉ đạo và kết luận tại các Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương. Các kết luận này là văn bản định hướng chiến lược, có tính chỉ đạo để toàn bộ hệ thống chính trị, bao gồm cả Quốc hội và Chính phủ, phải “thể chế hóa” thành các luật và chính sách cụ thể.

Vai trò, quyền hạn của Chủ tịch nước

Căn cứ vào Chương VI Hiến pháp 2013:  Chủ tịch nước là nguyên thủ quốc gia, người đứng đầu Nhà nước, thay mặt nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về đối nội và đối ngoại, được quy định tại Chương VI Hiến pháp 2013, giữ vị trí trung tâm trong cơ cấu quyền lực nhà nước.

Vai trò của Chủ tịch nước mang tính hiến định và chính thức hóa nhiều quy trình của Nhà nước

Căn cứ cụ thể tại các Điều 86, 87, 88, 89, 90 Hiến Pháp 2013 quy định về:

Quyền hạn theo Hiến pháp:

• Lập pháp: Công bố Hiến pháp, luật, pháp lệnh (ký Lệnh công bố).
• Đối ngoại: Tiếp nhận đại sứ nước ngoài; cử và triệu hồi đại sứ Việt Nam; thay mặt Nhà nước thực hiện các chuyến thăm cấp nhà nước.
• Tư pháp: Quyết định đặc xá, ân giảm án tử hình.
• Quốc phòng & An ninh: Thống lĩnh lực lượng vũ trang nhân dân, giữ chức Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng và An ninh.

Ví dụ thực tế: Tháng 11/2025, Chủ tịch nước Lương Cường với tư cách Thống lĩnh lực lượng vũ trang đã chủ trì Lễ công bố và trao Quyết định thăng quân hàm Đại tướng – một hoạt động thể hiện quyền lực Hiến định trực tiếp đối với Quân đội nhân dân Việt Nam.

Vai trò của Thủ tướng Chính phủ

Thủ tướng Chính phủ là người đứng đầu Chính phủ – cơ quan hành chính nhà nước cao nhất, thực thi quyền hành pháp và chịu trách nhiệm điều hành hệ thống hành chính từ trung ương đến địa phương. Căn cứ vào Hiến pháp 2013, Chương VII.

Quyền hạn (Theo Hiến pháp & Luật Tổ chức Chính phủ):

• Là người đứng đầu Chính phủ
• Lãnh đạo công tác của Chính phủ và hệ thống hành chính nhà nước
• Tổ chức thi hành Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội
• Quyết định, chỉ đạo điều hành chính sách kinh tế – xã hội

Ví dụ thực tế:

• Điều hành vĩ mô: Khi Thủ tướng chủ trì các phiên họp Chính phủ hàng tháng để ban hành các Chỉ thị, Nghị quyết về điều hành giá xăng dầu, thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công, hay các biện pháp ổn định kinh tế.
• Quan hệ với Quốc hội: Thủ tướng là người trực tiếp trình Quốc hội đề nghị phê chuẩn việc bổ nhiệm hoặc miễn nhiệm các Phó Thủ tướng, Bộ trưởng và các thành viên khác của Chính phủ.

Vai trò của Chủ tịch Quốc hội

Căn cứ vào Chương V Hiến pháp 2013 Chủ tịch Quốc hội là người đứng đầu Quốc hội – cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, thực hiện quyền lập hiến và lập pháp.

Quyền hạn (Theo Hiến pháp & Luật Tổ chức Quốc hội):

• Lập pháp: Chủ trì các phiên họp của Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội; điều hành việc thảo luận và thông qua các dự án luật, nghị quyết.
• Giám sát: Điều hành hoạt động giám sát tối cao của Quốc hội đối với toàn bộ hoạt động của Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao.
• Ký chứng thực: Ký chứng thực các Luật, Nghị quyết đã được Quốc hội thông qua (ví dụ: ký chứng thực Hiến pháp) , đây là hành động pháp lý cao nhất để văn bản chính thức có hiệu lực.

Ví dụ thực tế: Vai trò của Chủ tịch Quốc hội được thể hiện rõ nét nhất khi ông “chủ trì” và “điều hành” các phiên họp toàn thể của Quốc hội. Đặc biệt là tại các phiên chất vấn và trả lời chất vấn, nơi Chủ tịch Quốc hội điều hành sự tương tác (và giám sát) trực tiếp giữa cơ quan Lập pháp (Đại biểu Quốc hội) và cơ quan Hành pháp (Thủ tướng, các Bộ trưởng).

4. Tiêu chuẩn, điều kiện và quy trình để đảm nhiệm các chức danh trong Tứ trụ Việt Nam?

Theo Quy định số 214-QĐ/TW (2020), các chức danh thuộc Tứ trụ được lựa chọn từ đội ngũ cán bộ cấp cao, phải đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn của Ủy viên Bộ Chính trị cùng các yêu cầu đặc thù nghiêm ngặt.

Điều kiện cơ bản gồm:

• Đang là Ủy viên Bộ Chính trị
• Đã kinh qua và hoàn thành tốt nhiệm vụ ở các vị trí lãnh đạo chủ chốt (bí thư tỉnh ủy/thành ủy hoặc lãnh đạo bộ, ngành trung ương)
• Có kinh nghiệm tham gia Bộ Chính trị ít nhất một nhiệm kỳ

Trong trường hợp đặc biệt, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam có thể xem xét, quyết định nhằm bảo đảm tính linh hoạt nhưng vẫn giữ nguyên tắc kiểm soát chặt chẽ về nhân sự.

5.Ngũ trụ kể từ năm 2025?

Từ năm 2025, bên cạnh khái niệm Tứ trụ truyền thống, xuất hiện thêm cách tiếp cận Ngũ trụ nhằm phản ánh đầy đủ hơn cấu trúc quyền lực trung tâm trong hệ thống chính trị Việt Nam.

Ngũ trụ bao gồm bốn chức danh truyền thống (Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Quốc hội) và bổ sung Thường trực Ban Bí thư – người điều hành công việc thường nhật của Đảng, thay mặt Tổng Bí thư xử lý nhiều công việc khi được ủy quyền.

Trong giai đoạn kiện toàn nhân sự 2024-2025, thực tiễn cho thấy chức danh Thường trực Ban Bí thư ngày càng nổi lên như một trụ cột quyền lực quan trọng, không còn đơn thuần mang tính hỗ trợ. Vì vậy, một số cách tiếp cận bắt đầu sử dụng khái niệm Ngũ trụ để mô tả cấu trúc gồm 5 vị trí then chốt.

Diễn biến nhân sự giai đoạn này càng làm rõ vai trò của vị trí trên: Lương Cường từng giữ chức Thường trực Ban Bí thư (5/2024) trước khi chuyển sang làm Chủ tịch nước (10/2024); sau đó, vị trí này nhanh chóng được kiện toàn khi Trần Cẩm Tú đảm nhiệm (11/2025) và đảm nhiệm đến hiện hành 2026.

Việc không để khuyết vị trí cho thấy Thường trực Ban Bí thư đã trở thành một chức năng thiết yếu, góp phần hình thành cách nhìn “ngũ trụ” với 5 trụ cột: lãnh đạo chiến lược, điều hành Đảng, nguyên thủ quốc gia, hành pháp và lập pháp.

6. Kết bài

Việc kiện toàn “tứ trụ” nhiệm kỳ 2026 đánh dấu bước chuyển tiếp quan trọng trong tổ chức bộ máy lãnh đạo của Việt Nam. Mỗi chức danh đều có vai trò, thẩm quyền được quy định rõ trong Hiến pháp và pháp luật, góp phần bảo đảm sự vận hành thống nhất và hiệu quả của hệ thống chính trị. Việc hiểu đúng về “tứ trụ” không chỉ giúp nắm bắt thông tin thời sự mà còn góp phần nhận diện rõ cơ chế tổ chức quyền lực nhà nước theo quy định pháp luật Việt Nam.