Trong thực tế, không phải ai cũng được ghi tên trong di chúc của người để lại tài sản. Điều này dẫn đến nhiều thắc mắc về việc liệu người không có tên trong di chúc có còn quyền hưởng thừa kế hay không. Theo quy định pháp luật, trên thực tế, pháp luật vẫn có những quy định đặc biệt nhằm bảo vệ quyền lợi của một số đối tượng nhất định, ngay cả khi họ không có tên trong di chúc. Hãy tìm hiểu chi tiết cùng Luật Phú Thanh để làm rõ vấn đề sau đây.
Những người nào không có tên trong di chúc nhưng vẫn được hưởng quyền thừa kế?
Đầu tiên, căn cứ quy định tại Điều 620 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định về quyền từ chối nhận di sản của người được hưởng quyền thừa kế như sau:
Từ chối nhận di sản
1. Người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản, trừ trường hợp việc từ chối nhằm trốn tránh việc thực hiện nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác.
2. Việc từ chối nhận di sản phải được lập thành văn bản và gửi đến người quản lý di sản, những người thừa kế khác, người được giao nhiệm vụ phân chia di sản để biết.
3. Việc từ chối nhận di sản phải được thể hiện trước thời điểm phân chia di sản.
Đồng thời, căn cứ quy định tại khoản 1 Điều 621 Bộ luật Dân sự 2015 về người không được quyền hưởng di sản người được hưởng quyền thừa kế như sau:
Người không được quyền hưởng di sản
1. Những người sau đây không được quyền hưởng di sản:
a) Người bị kết án về hành vi cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe hoặc về hành vi ngược đãi nghiêm trọng, hành hạ người để lại di sản, xâm phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm của người đó;
b) Người vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ nuôi dưỡng người để lại di sản;
c) Người bị kết án về hành vi cố ý xâm phạm tính mạng người thừa kế khác nhằm hưởng một phần hoặc toàn bộ phần di sản mà người thừa kế đó có quyền hưởng;
d) Người có hành vi lừa dối, cưỡng ép hoặc ngăn cản người để lại di sản trong việc lập di chúc; giả mạo di chúc, sửa chữa di chúc, hủy di chúc, che giấu di chúc nhằm hưởng một phần hoặc toàn bộ di sản trái với ý chí của người để lại di sản.
…
Cuối cùng căn cứ quy định tại Điều 644 Bộ Luật Dân sự 2015 về người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc như sau:
Người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc
1. Những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật, trong trường hợp họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất đó:
a) Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng;
b) Con thành niên mà không có khả năng lao động.
2. Quy định tại khoản 1 Điều này không áp dụng đối với người từ chối nhận di sản theo quy định tại Điều 620 hoặc họ là những người không có quyền hưởng di sản theo quy định tại khoản 1 Điều 621 của Bộ luật này.
Như vậy, căn cứ vào các quy định trên trường hợp không thuộc đối tượng từ chối nhận di sản thừa kế hoặc không có quyền nhận di sản thừa kế thì những người dù không có tên trong di chúc nhưng vẫn có quyền được hưởng thừa kế bao gồm 6 đối tượng sau:
– Con chưa thành niên của người để lại di sản;
– Cha của người để lại di sản;
– Mẹ của người để lại di sản;
– Vợ của người để lại di sản;
– Chồng của người để lại di sản;
– Con thành niên mà không có khả năng lao động của người để lại di sản.
Mức nhận thừa kế của người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc?
Cũng căn cứ Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015 có quy định về mức nhận thừa kế của người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc như sau:
Người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc
1. Những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật, trong trường hợp họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất đó:
a) Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng;
b) Con thành niên mà không có khả năng lao động.
…
Như vậy, theo quy định trên mức nhận thừa kế của người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc là hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật.
Tương tự, trường hợp người để lại di chúc chỉ cho họ hưởng di sản ít hơn 2/3 của một suất thừa kế theo pháp luật, thì người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc vẫn được hưởng bằng 2/3 suất của một người thừa kế theo pháp luật.
Kết luận
Việc không có tên trong di chúc không đồng nghĩa với việc hoàn toàn mất quyền hưởng tài sản thừa kế. Tùy từng trường hợp cụ thể và đối tượng liên quan, pháp luật vẫn có cơ chế bảo vệ quyền lợi chính đáng. Do đó, để tránh tranh chấp và đảm bảo quyền lợi của mình, các cá nhân nên tìm hiểu kỹ quy định pháp luật hoặc tham khảo ý kiến chuyên gia khi phát sinh vấn đề liên quan đến thừa kế.
